In de meeste organisaties werken tegenwoordig meerdere generaties naast elkaar: van babyboomers tot Gen Z. Vaak wordt gezegd dat elke generatie haar eigen leerstijl heeft. De één wil klassikale trainingen en de ander wil korte video’s of interactieve opdrachten.
Maar hoe zit het écht? En belangrijker: hoe ontwerp je een leeromgeving die voor iedereen werkt? Laten we er eens verder op ingaan.
Heeft elke generatie een eigen leerstijl
De populaire generatie-indeling ‘boomers leren traditioneel’, ‘Gen Z wil video’ is natuurlijk een versimpeling van de werkelijkheid. Toch laten onderzoeken wel degelijk trends zien. Het zijn alleen geen harde regels.
Daarnaast zijn de individuele verschillen binnen een generatie vaak groter dan de verschillen tussen generaties onderling. Maar toch, een paar vuistregels.
Babyboomers geven relatief vaker aan dat ze zich prettig voelen bij klassiekere vormen van leren. Bijvoorbeeld klassikale trainingen, lezingen en schriftelijk materiaal. Ze zijn over het algemeen minder gericht op digitale omgevingen dan de jongere collega’s. Dat betekent niet dat ze niet digitaal willen leren, maar dat blended of begeleid leren beter aansluit.
Gen X gaat meer voor een combinatie: een mix van traditionele leermethoden en digitale middelen. Ze zijn vaak pragmatisch en taakgericht, waardoor toepasbaarheid en efficiëntie voor hen erg belangrijk zijn. Ze zullen minder behoefte hebben aan theoretische achtergrondinformatie, maar meer aan praktische tips.
Millennials zijn opgegroeid met internet. Ze kennen geen pre-computer tijdperk. Daardoor hebben ze vaak een voorkeur voor interactief, ervaringsgericht en samenwerkend leren. Denk bijvoorbeeld aan projecten, cases en ‘leren door te doen’ in plaats van alleen luisteren. Zij waarderen snelheid, variatie en visuele prikkels.
Gen Z is sterk digitaal vaardig en vraagt vaak om korte, snelle en toegankelijke content. Ze zijn gewend aan een continue informatiestroom. Voor hen werkt microlearning, video, infographics en interactieve apps heel goed. Geschikt voor een korte aandachtspanne.
Leeromgeving voor blended learning ontwerpen
Effectief opleiden vraagt dus om het ontwerpen van een blended leeromgeving. Je wilt een combinatie van verschillende vormen die inspelen op complexiteit van de informatie, het leerdoel en de individuele voorkeuren van de leerlingen/ cursisten/ deelnemers.
Dat betekent dat je met verschillende leerformats (klassikaal, online, praktijk, interactief) probeert aan te sluiten op wat deelnemers echt nodig hebben. En houd daarbij in gedachten dat er ook binnen dezelfde generatie verschillen zijn. Het is dus niet voldoende om alleen op generatietrend te kijken. Wel kun je kijken naar het type informatie, leerdoelen en verschillende toegangsvormen.
Op taak en leerdoel inspelen
De inhoud en vormgeving van de leeractiviteit moeten passen bij het takenpakket en de leeruitkomst. Zo vraagt complexe leerstof bijvoorbeeld meer begeleiding en diepgaande interactie. Dat zou je bijvoorbeeld in de praktijk en fysiek willen doen. Terwijl eenvoudige kennisoverdracht prima via microlearning of video kan.
Op meerdere manieren toegang bieden
Mensen hebben verschillende voorkeuren voor hoe ze informatie tot zich nemen (visueel, lezen, doen) en ze hebben verschillende (niveaus van) digitale vaardigheden. Een goed blended ontwerp biedt daarom op meerdere manieren toegang tot de leerstof. Je wilt de informatie dus via tekst maar ook via beeld aanbieden. Zo kan iedereen een eigen manier kiezen en dat verhoogt de motivatie en effectiviteit weer.
De Amerikaanse psycholoog en neuroloog Howard Gardner zag intelligentie als een pakket mentale bekwaamheden, die zich onafhankelijk van elkaar kunnen voordoen en door afzonderlijke delen in de hersenen worden gestuurd. Hij onderscheidde in 1983 acht soorten intelligenties: verbale/ linguïstische, logisch-mathematische, ruimtelijke, muzikale, lichamelijke (kinetische), naturalistische, interpersoonlijke en intrapersoonlijke. (bron: Wikipedia)
Hoewel deze theorie niet met bewijs wordt ondersteund, wordt de theorie van de meervoudige intelligentie wel vaak toegepast in onderwijs. Het kan natuurlijk sowieso geen kwaad om rekening te houden met verschillende typen personen en verschillende manieren van leren.
Leeromgeving altijd blijven meten en controleren
Nadat je de leerstof voor de leeromgeving hebt ontwikkeld, blijf je natuurlijk continu monitoren. Door te kijken naar gebruik, betrokkenheid en leerresultaten krijg je inzicht in wat werkt en wat niet. Daarmee kan de blended leeromgeving iteratief aangepast worden en blijf je dus gericht op de gebruikers, oftewel de deelnemers en hun doelen.
Dat meten en controleren kun je heel goed in het dashboard van de leeromgeving doen.
Bovenstaande afbeelding toont het dashboard “Training rapporten” van de Nieuw Initiatief Academie voor de training Strokenspel. Dit instructeursdashboard geeft in één oogopslag inzicht in de voortgang van deelnemers.
Bovenaan staat een overzicht met het totaal aantal leerlingen (8), het aantal hoofdstukken (4), paragrafen (0) en toetsen (1). Daarnaast wordt de gemiddelde trainingsvoortgang weergegeven: 17,5 procent.
In het midden is de trainingsvoortgang visueel weergegeven. Links staat hoeveel deelnemers de training hebben voltooid (0), hoeveel ermee bezig zijn (3) en hoeveel nog niet zijn begonnen (5). Rechts laat een cirkeldiagram zien hoe de voortgang procentueel is verdeeld over de deelnemers.
Onderaan staat een tabel met alle leerlingen, inclusief inschrijvingsdatum, voortgang in procenten, het aantal doorlopen stappen en de datum van voltooiing. Vanuit deze lijst kunnen deelnemers worden gefilterd, geselecteerd en gemaild.
Dit scherm is bedoeld voor trainers of docenten om de deelname en voortgang van een training snel en overzichtelijk te monitoren.
Praktische tips voor de perfecte leeromgeving
De meest effectieve aanpak is een flexibele, gevarieerde leeromgeving waarin deelnemers meerdere toegangen tot de informatie kunnen kiezen. Denk aan een combinatie van online modules, klassikale momenten, praktijkopdrachten en interactie met anderen. Dit zijn onze tips:
- Combineer diverse leervormen. Iedere generatie profiteert van een mix van synchroon en asynchroon, individueel en samen, digitaal en klassikaal.
- Bied meerdere toegangsvormen. Maak modules toegankelijk in verschillende vormen, zoals: “Kijk eerst de korte video”, “Lees de samenvatting”, “Start direct met de praktijkcase”. Zo bedien je verschillende voorkeuren zonder aparte leerlijnen te hoeven bouwen.
- Gebruik microlearning én verdieping. Korte, hapklare content werkt goed voor snelle toegang en motivatie. En daar voeg je verdiepende opdrachten, reflecties of praktijkcases aan toe voor wie verder wil.
- Zorg voor duidelijke structuur en ondersteuning. Heldere navigatie, stap-voor-stap uitleg en laagdrempelige technische hulp verlagen drempels. Vooral voor de oudere generaties, maar uiteindelijk voor iedereen.
- Stimuleer social learning en generatiemix. Door forums, buddy-systemen en groepsopdrachten leren deelnemers van elkaar, zowel inhoudelijk als digitaal.
- Baseer je ontwerp op echte gebruikersdata. Doe kleine pilots of interviews en gebruik logdata om te zien welke vormen écht werken in jouw organisatie. Voorkom dat je ontwerpt op basis van aannames of generatiestereotypen.
Hulp nodig bij het ontwikkelen van jouw leeromgeving? Neem contact op met onze trainingsexpert!
Zij helpt je graag verder.