Vertaalprogramma’s: er staat niet wat er staat

Vertaalprogramma’s: er staat niet wat er staat

Een vraag voor uitgevers die producten uitgeven in meerdere talen. We hebben Google Translate, we hebben Bing Translator. Daarvan bestaan ook nog weer plug-ins, die we kunnen gebruiken op onze WordPress-sites. Of als je daar geen zin in hebt, dan gebruik je een van de vele, vele andere vertaalplug-ins. Hebben we dan nog wel een vertaler nodig? Een echte, van vlees en bloed? Laten we dat gelijk even testen in Google Translate. Hoe ziet de inleiding van het stuk eruit in het Engels?

Publishers who publish products in multiple languages, beware. We have Google Translate, we have Bing Translator. Moreover their existence still weather plug-ins, which we can use on our WordPress sites. Or if you do not feel like it, you use one of the many, many other translation plugins. Do we still need a translator? A real, flesh and blood?

Hieruit blijkt, zo’n machinevertaling is nog allesbehalve je van het. Taal met al zijn nuances, uitzonderingen en metaforisch bedoelde letterlijkheden, is complex. Probeer dat maar eens in strikte algoritmen te vangen. Knappe m/v die dat lukt. Toch zijn vertaalwerkzaamheden vaak de sluitpost op onze productbegroting. Dat komt denk ik, omdat we vertaalwerk zien als kostenpost in plaats van als investering. Daarom drie verklaringen waarom een goede vertaling bijdraagt aan onze winst.

Geloofwaardigheid en betrouwbaarheid zijn ons kapitaal

Is het echt goedkoper om (gratis) vertaalsoftware te gebruiken in plaats van een vertaler in te huren voor je titels? Uiteindelijk niet. Denk aan instructies en handleidingen: wat als je aansprakelijk wordt gesteld voor fouten en ongelukken, waarvan mensen claimen dat die veroorzaakt zijn door jouw foutief vertaalde instructies? Of anders word je er in dit social media-tijdperk wel publiekelijk voor aan de schandpaal genageld, ongeacht of de klacht terecht is of niet. Geloofwaardigheid en betrouwbaarheid zijn het kapitaal van de uitgever. Een tekst vol rare zinsconstructies zegt alles, behalve ‘wij zijn een professionele organisatie en wij staan voor ons vak’.

Jargon en terminologie interpreteren

Voorbeelden beperken zich vaak tot uitgeverijen met medische of juridische titels, maar feitelijk heeft iedere uitgever met een niche of een specialisme ermee te maken. Jargon. Zonder de nodige achtergrondkennis van alle gebezigde terminologie is het lastig een tekst op de juiste manier te interpreteren. Met, zoals hiervoor beschreven, grote kans op onbegrijpelijke tekst wanneer het vertalen automatisch gaat, zonder menselijke tussenkomst. Een goede vertaler heeft of jouw onderwerp zelf als specialisme, of verdiept zich erin op een manier die vertaalmachines (nu nog) niet kunnen. Dat is niet alleen maar handig bij het correct hanteren en interpreteren van onderwerpspecifiek lingo. Hij/zij (her) kent bijvoorbeeld ook de titels van boeken in de tekst die al eerder van de auteur of over het onderwerp verschenen, en weet dus ook waar te zoeken naar de titel waaronder dit boek in de te vertalen taal verscheen.

Doelgroep & cultuur

Hoe verhoog je de conversie via je website? Als je deze laat bouwen met hulp van een marketeer. Terwijl de bouwer alles weet van wat technisch (on)mogelijk is, weet de marketeer hoe je bezoekers zó over je site kunt sturen dat ze een bestelling plaatsen – of op z’n minst zich inschrijven voor de nieuwsbrief. Zo is dat ook met tekst. De auteur schrijft het met bij wijze van spreken de buurman als lezer in gedachten. Die is opgegroeid in dezelfde omgeving als de auteur, spreekt dezelfde taal, kent dezelfde mensen en grappen, heeft kortom min of meer dezelfde ijkpunten om zich aan vast te houden. De vertaler vertaalt het voor de lezers die opgroeiden in een andere cultuur, met heel andere ijkpunten. Dat betekent dat de vertaler waar nodig voor net even wat meer context zorgt, maar ook de toon van een product aanpast, als dat zorgt dat de boodschap ervan tenminste overkomt. Denk aan Amerikaanse marketingartikelen. Hier in de lage landen vinden we veel van die artikelen extreem schreeuwerig en overdreven. Andersom begrijpt de Amerikaan doorgaans weinig van zelfspot of van de ‘als je maar gewoon doet, doe je al gek genoeg’-houding. Een goede vertaler let tijdens het vertalen ook op zulke cultuurverschillen, en zorgt dat de lezer blijft lezen. Gebruik jij een vertaler of een vertaalmachine, en waarom?

Laat het me weten in reactie op dit artikel.

Edwin de Kuiper

PS. Maandelijks een artikel ontvangen over hoger rendement behalen met bestaande content?

Geef u kosteloos op: